Aşağıdaki ısı haritası, ABD’nin en büyük 500 şirketini kapsayan S&P 500 endeksindeki hisselerin fiyat hareketlerini tek ekranda gösterir. Haritanın altında aracı nasıl okuyacağınızı, nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve sınırlarını adım adım anlattık.
Not: Veriler TradingView tarafından sağlanır ve gecikmeli olabilir. Anlık işlem kararları için aracı kurumunuzun gerçek zamanlı ekranlarını kullanın. Bu araç şu anda Borsa İstanbul (BIST 100) hisseleri için veri kaynağı sunmuyor; ancak aşağıda anlatılan okuma yöntemi BIST için hazırlanmış ısı haritalarında da aynen geçerlidir.
Isı haritası nedir?
Isı haritası, bir endeksteki yüzlerce hisseyi tek tek listelemek yerine her şirketi bir kutu olarak gösteren görsel bir özettir. Kutunun rengi fiyat değişimini, büyüklüğü ise şirketin endeks içindeki ağırlığını anlatır. Böylece “Bugün piyasa genel olarak nasıl?”, “Hangi sektörler öne çıkıyor?” ve “Endeksi en çok hangi şirketler etkiliyor?” sorularının cevabını birkaç saniyede görebilirsiniz.
Bir tablo, tek bir hissenin kaç puan değiştiğini söyler. Isı haritası ise o hareketin bütünün içinde ne kadar önemli olduğunu gösterir. Aradaki fark budur.
Renkler ne anlama gelir?
- Yeşil tonlar: Hisse seçilen dönemde değer kazanmıştır. Renk koyulaştıkça yükseliş oranı artar.
- Kırmızı tonlar: Hisse seçilen dönemde değer kaybetmiştir. Koyu kırmızı, sert bir düşüşe işaret eder.
- Gri: Değişim sıfıra çok yakındır; fiyat neredeyse yatay kalmıştır.
Haritanın alt kısmındaki renk skalası, her tonun yaklaşık hangi yüzde aralığına karşılık geldiğini gösterir (örneğin −%3 ile +%3 arası). Üst menüdeki “1G değişim” seçeneğini değiştirerek renklerin haftalık, aylık veya yıl başından bu yana değişimi göstermesini sağlayabilirsiniz.
Şirket kutularının büyüklüğü nasıl yorumlanır?
Varsayılan ayarda kutu büyüklüğü şirketin piyasa değerine göre belirlenir. S&P 500 piyasa değeri ağırlıklı bir endeks olduğu için büyük kutular endeksin yönünü de büyük ölçüde belirler. Birkaç dev teknoloji şirketinin sert düşüşü, yüzlerce küçük şirketin yükselişinden daha fazla etki yaratabilir.
Bu yüzden haritada “yeşil kutu sayısı” ile “yeşil alanın büyüklüğü” aynı şey değildir. Kutuların çoğu yeşil olduğu halde endeks düşüyorsa, büyük ağırlıklı birkaç şirket geriliyor olabilir. Tersi de mümkündür. Üst menüdeki “Piyasa Değeri” seçeneğiyle kutu büyüklüğünü farklı bir ölçüte, örneğin işlem hacmine göre de ayarlayabilirsiniz.
Günlük hareket ile uzun vadeli eğilim arasındaki fark
Harita ilk açıldığında günlük değişimi gösterir. Tek bir günün rengi çoğu zaman o güne ait haberlerin, veri açıklamalarının veya kısa vadeli alım-satımların sonucudur. Son bir yılda iki katına çıkmış bir hisse bugün kırmızı görünebilir. Uzun süredir düşen bir hisse de tek bir günde koyu yeşile dönebilir.
Daha sağlıklı bir resim için aynı haritaya farklı zaman dilimlerinde bakın. Günlük, haftalık ve aylık görünümler aynı yönü gösteriyorsa ortada bir eğilim olabilir. Yalnızca günlük görünüm farklıysa bu durum kısa süreli bir dalgalanmadan ibaret olabilir.
Isı haritası tek başına neden yatırım kararı için yeterli değildir?
- Nedeni göstermez: Bir hissenin neden yükseldiğini ya da düştüğünü söylemez. Bilanço, haber veya sektör gelişmesini ayrıca incelemeniz gerekir.
- Değerlemeyi göstermez: Yeşil bir kutu, hissenin ucuz ya da pahalı olduğu hakkında bilgi vermez. Bunun için F/K, PD/DD gibi oranlara bakmak gerekir.
- Geçmişe bakar: Renkler yalnızca gerçekleşmiş fiyat hareketini yansıtır, gelecekteki fiyatı tahmin etmez.
- Kişisel durumunuzu bilmez: Vadeniz, risk toleransınız ve portföyünüzün yapısı gibi karar için belirleyici olan unsurları hesaba katmaz.
Isı haritasını bir “başlangıç noktası” olarak düşünün. Dikkatinizi çeken hareketleri fark etmenizi sağlar, ancak araştırmanın geri kalanını sizin yapmanız gerekir.
Basit bir kullanım örneği
Haritayı açtığınızı ve teknoloji şirketlerinin büyük kısmının yeşil, enerji şirketlerinin ise kırmızı olduğunu gördüğünüzü varsayalım. Bu durumu adım adım şöyle okuyabilirsiniz:
- Üst menüden “Grup yok” yerine sektöre göre gruplama seçeneğini açın. Kutular sektörlere ayrılınca hareketin tek bir şirkette mi, yoksa bütün sektörde mi olduğu netleşir.
- Zaman dilimini 1 hafta veya 1 ay yapın. Enerji sektörü haftalardır düşüyorsa bu bir eğilim olabilir; yalnızca bugün düşüyorsa günlük bir haber etkisi olabilir.
- En büyük kutuların rengine bakın. Endeksin günü artıda mı, ekside mi kapattığını büyük ölçüde onlar belirler.
- Dikkatinizi çeken şirket veya sektör için ilgili haberleri ve finansal verileri ayrıca inceleyin.
Bu örnekte ulaşılabilecek makul sonuç “bugün piyasada teknoloji lehine, enerji aleyhine bir hareket var” gibi bir gözlemdir. “Teknoloji alınmalı” gibi bir sonuç çıkarmak için ısı haritası tek başına yeterli değildir.
Sık sorulan sorular
Haritadaki veriler anlık mı?
Hayır, her zaman değil. Veriler TradingView tarafından sağlanır ve borsa kurallarına bağlı olarak gecikmeli gösterilebilir. Genel görünümü izlemek için uygundur, ancak anlık fiyat takibi için tasarlanmamıştır.
Neden BIST 100 ısı haritası yok?
Kullandığımız TradingView ısı haritası aracı şu anda Borsa İstanbul hisseleri için bir veri kaynağı sunmuyor. Bu nedenle sayfada S&P 500 haritasını gösteriyoruz. Harita okuma mantığı aynıdır: BIST 100 için hazırlanmış bir ısı haritasında da renkler değişimi, kutu büyüklükleri ise endeks ağırlığını gösterir.
Bir kutunun üzerine gelince ne görürüm?
Fareyi bir şirketin üzerine getirdiğinizde (mobilde dokunduğunuzda) şirketin adı, fiyatı ve seçili dönemdeki değişimi gibi özet bilgiler görünür. Küçük kutulardaki şirketleri görmek için haritayı yakınlaştırabilirsiniz.
Haritanın tamamen yeşil olması piyasanın ucuz ya da güvenli olduğunu mu gösterir?
Hayır. Tamamen yeşil bir harita, yalnızca seçilen dönemde fiyatların genel olarak yükseldiğini gösterir. Hisselerin değerlemesi, riskleri veya gelecekteki performansı hakkında bilgi vermez.
Türkiye’den yatırım yapan biri bu haritayı neden takip etsin?
ABD piyasalarındaki genel hava, küresel risk iştahını ve dolayısıyla gelişmekte olan piyasaları da etkileyebilir. S&P 500 haritasına bakmak, gün içinde küresel piyasalarda neler olduğunu hızlıca anlamanın pratik bir yoludur.
Yasal uyarı: Bu sayfadaki araç ve açıklamalar yalnızca genel bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Burada yer alan bilgiler, herhangi bir menkul kıymetin alınması veya satılması yönünde öneri niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi mali durumunuzu ve risk tercihlerinizi dikkate alarak, gerekirse yetkili bir yatırım danışmanından destek alarak veriniz.